
~/nüwa-fuxi/literary-fiction
درزِ آسمان
داستانی بلند از اسطورهٔ نووا و فوکسی، دربارهٔ زنی ساختهشده از گِل، ماهیگیری گِلآلود و نخستین انتخابِ انسان برای آنکه آسمان را بینقص نکند.
I #
وقتی آسمان شکافت، نخستین صدا صدای رعد نبود.
صدای شکستن کاسهای در دستان زنی بود.
حوا آن را از رودخانه میآورد که آب بیآنکه بادی بوزد بالا آمد. کاسه به سینهاش کوبیده شد، به لبهٔ ساحل خورد و سهتکه شد. یکی از تکهها را گرفت. در قوس زرد و خیس آن دید که آسمان از شرق تا غرب شکافته است.
لحظهای گمان کرد ترک در کاسه است.
بعد نور از شکاف گذشت.
نوری سفید و سخت بود، نه آن نور ملایمی که همیشه میان یک روز و روز بعد میتابید. خط سفید بالای نیزارها گشوده شد. ابرها وارونه از آن بیرون ریختند. زیر آسمان، همچون پشمِ دریده، آویزان ماندند. چیزی سرخ درونشان حرکت میکرد. رودخانه که آرام به سوی جنوب میرفت، برخاست.
حوا کاسهٔ شکسته را انداخت و دوید.
آبادی بر تنها بلندیِ خشک تا چندین لی پیرامونش بنا شده بود. نووا آنجا را برگزیده بود، چون گل زردش ریگ نداشت و میشد آن را ورز داد. کنار رود زانو زده، مشتی گل میان انگشتان بلندش گرفته و با فشردنش میان انگشتان، زنی از آن پدید آورده بود. حوا هنوز نخستین حسِ جهان را به یاد داشت: فشار خنکِ شست نووا زیر چانهاش، کشیدهشدن ناخن که لبهایش را از هم جدا میکرد، و شگفتیِ رسیدن هوا به جایی که پیش از آن نفسی نبود.
نووا نخستین مردم را یکبهیک آفریده بود. بعدتر، از کندی کار خسته شده، طنابی را در گل فرو برده و بالای ساحل چون تازیانه تکانده بود. قطرهها به نیها خورده و به هیئت مردان و زنان برخاسته بودند. برخی بلندقد بودند، برخی کوتاهقامت، و برخی دهانهایشان از همان آغاز برای شکایت باز بود. آنان کمتر زنده نبودند؛ فقط در همان سکوت آفریده نشده بودند.
حوا هیچوقت نتوانسته بود تصمیم بگیرد کدام نوع را بیشتر میپسندد.
بالای بلندی، مردم دور محوطهٔ کار جمع شده بودند. فوکسی در میانه ایستاده بود و گونیا را در یک دست داشت. این ابزار از چوبی تیره ساخته شده بود؛ دو بازو که با زاویهای کاملاً قائمه به هم میرسیدند. در برابر او کوچک به نظر میآمد. هیچ چیز دیگری چنین نبود. بدن ماریاش دو بار دور نشانهٔ سنگی پیچیده بود و سینهٔ انسانیاش در برابر نور سفیدِ غریب برهنه بود. گونیا را به زمین چسبانده بود و بالا آمدن آب را میپایید.
گفت: «رود از خطش بیرون زده.»
مو گفت: «از همهٔ خطها بیرون زده.»
مو در حاشیهٔ جمعیت بود و داشت تور را از انبار بیرون میکشید. او را با طناب ساخته بودند. هلالی از گل خشکشده هنوز پشت گوش چپش دیده میشد؛ جایی که گلِ پاشیده پیش از آنکه نووا بتواند صافش کند، سخت شده بود. حوا در کودکی یک بار آن هلال را لمس کرده بود. مو وانمود کرده بود شاخ است.
حالا از آن سوی محوطه به او نگاه میکرد. تور را روی یک شانه انداخته بود و پسرکی را به پهلوی خود چسبانده بود. موهای پسرک از باران صاف و خوابیده شده بود.
حوا پرسید: «سوی کجاست؟»
مو گفت: «اینجا.»
پسرک سر بلند کرد. نگاهش به شکاف رفت و بعد به حوا برگشت. او هم قطرهای بود؛ آدمی کوچک که از طناب پرتاب شده و بهخاطر صدایی که هنگام افتادن در کوزه از خود درآورده بود، سوی نام گرفته بود. سوی همیشه کمحرف بود. سکوت، دستساختهها را ناآرام میکرد. آنان کسی را ترجیح میدادند که میشد فایدهاش را شنید.
نووا از خانهٔ گِلی بیرون آمد.
چهرهاش انسانی بود، گرچه هیچ چیز دیگری در او چنین نبود. بدنش از کمر به پایین باریک میشد و به دمی مارگون، سبزـسیاه و به کلفتی تنهٔ درخت، میرسید؛ فلسهایش برق کدرِ سنگهای خیس را داشتند. یک بار به آسمان نگاه کرد و دیگر نگاه نکرد.
گفت: «همه را به کوره ببرید. آنجا تپه بلندتر است.»
فوکسی پاسخ داد: «کوره مربع است. سیل گوشهٔ شرقیاش را گرفته. به تله بدل میشود.»
«پس گوشهٔ دیگری به آن بده.»
«یک گوشه، به خواست ما، به گوشهای دیگر بدل نمیشود.»
دستهای نووا از پیش به پنج رنگ آغشته بود: سرخ بر شست، آبی در چینها، سفید زیر ناخنها، زرد روی کف دست و سیاه بر مچ. پیش از گشودهشدن آسمان، مشغول جداسازی سنگها بود. حوا میدانست این چه معنایی دارد. نووا آماده میشد چیزی را ترمیم کند.
نووا گفت: «حوا.»
حوا راست ایستاد. دختر نووا نبود. نووا به شیوهٔ زنان معمولی دختری نمیآفرید، اما حوا همیشه کسی بود که نووا دنبالش میفرستاد، وقتی گل آنقدر ظریف بود که نمیشد آن را به دستی لرزان سپرد.
نووا گفت: «پنج سبد را بیاور. طناب را بیاور. قالبهای کوچک را بیاور.»
فوکسی گونیا را پایین آورد.
گفت: «قالبی در کار نخواهد بود. آدمها در کار خواهند بود. آنها را در چهار ربع جا بده و همانجا نگه دار.»
حوا از یک آفریننده به دیگری نگاه کرد. دمهایشان پشت سرشان از روی هم میگذشت، سبزـسیاه بر سبزـسیاه، چنانکه حوا به قدر یک نفس نمیتوانست بفهمد یکی کجا پایان مییابد و دیگری کجا آغاز میشود.
بالا، شکاف گشادتر شد.
نخستین قطرهٔ باران تازه به گونیای فوکسی خورد و بهدقت دو نیم شد.
II #
فوکسی پیش از آنکه حوا آنقدر بزرگ شود که بتواند سبدی حمل کند، نقشهٔ آبادی را کشیده بود. آن را با زغال روی تختهسنگی روشن رسم کرده بود: مربعی در دل مربعی دیگر، رودخانه بیرون دیوار شرقی، کوره در جنوب و محوطهٔ کار با گِل در شمال. جای خواب هر کس خط کوتاهی بود. هر وظیفه خطی بلندتر داشت.
میگفت این راهی است برای آنکه چیزی از دست نرود.
حوا نام دیگری برایش میشناخت. وقتی تازه حرفزدن را یاد گرفته بود، واژهای که بر زبانش آمده بود «قفس» بود. فوکسی خندیده و اصلاحش کرده بود. صدای خندهاش آنقدر دلنشین بود که حوا اصلاح را فراموش کرد. بعدها هر دو را به یاد آورد.
پنج سبد در خانهٔ گِلی، زیر سقفی بود که از حالا چکه میکرد. حوا و مو آنها را به سوی کوره میبردند و فوکسی جای افراد را فریاد میزد. به صنعتگرانِ دستساخته دستور دادند به بخش مرتفع بروند. طنابساختهها را به رودخانه فرستادند، چون از پیش خیس بودند و چون رودخانه به تور نیاز داشت.
حوا گفت: «منظورش این نیست.»
مو تور را از میخی آزاد کرد. «هرچه میگوید، همان را میخواهد. گرفتاریاش همین است.»
«تو داری به سوی آب میروی.»
«میدانم آب کجاست.»
«امن نیست.»
«کوره هم امن نیست. اگر قرار است بمیرم، ترجیح میدهم جایی بمیرم که دستهایم کاری داشته باشند.»
حوا ایستاد. «فکر میکنی کوره امن است چون دستساخته نیستی.»
مو به سویش برگشت. باران از صورتش در دو مسیر جدا پایین میآمد؛ یکی از روی هلال گل خشکشده، دیگری از کنارش.
گفت: «فکر میکنم کوره برای تو امن است. فوکسی دستساختهها را به سوی بلندی فرستاد.»
حوا گفت: «این تویی که این را میگویی.»
«یکی باید بگوید.»
راهش را ادامه داد.
سبدها سنگهایی را در خود داشتند که نووا طی فصلهای بسیار گرد آورده بود. هیچکدام بزرگتر از یک مشت نبود. سنگهای سرخ از سرزمین آتش آمده بودند. آبیها را زیر بستر رودخانهای خشک یافته بودند. سنگهای سفید از کوهی میآمدند که هیچ چیز در آن نمیرویید. زردها سنگهای رودخانه بودند. نووا دربارهٔ سیاهها حرفی نمیزد. آنها را در پارچهای از نی میپیچید، انگار دستزدن به رنگ میتوانست خطرناک باشد.
در محوطه، فوکسی نخستین ردیف مردم را کنار گونیا چیده بود. شوئو در کنار او ایستاده بود. شوئو یکی از دستساختهها بود؛ پهنچهره و خوشسیما، با صدایی که هر فضایی را که واردش میشد پر میکرد. او را برای بهیادسپردن آفریده بودند. یادش میماند جای هر سبد کجاست، کدام زن چاقویی به امانت گرفته بود و مو چند بار همان شناورِ تور را شکسته بود.
شوئو فریاد زد: «طنابساختهها به مسیر پایینی! دستساختهها به دیوار کوره! بچهها میان این دو! هیچکس بیاجازه از خطی عبور نکند.»
حوا پرسید: «اجازهٔ چه کسی؟»
شوئو لبخند زد. «کسی که میتواند تمام مربع را ببیند.»
«تو نمیتوانی تمام مربع را ببینی. آسمان هم در آن است.»
این حرف چند نفر را به خنده انداخت. لبخند شوئو بر جایش ماند، اما کوچکتر شد.
فوکسی دستش را بالا برد. انگشتانش بلند بودند و میان بندهایشان پرده بود. پیش از آنکه هیچ انسانی بداند تور چیست، او بافتن تور را آموخته بود. وقتی کف دستش را گشود، جمعیت خاموش شد.
گفت: «چهار ستون از کار افتادهاند. آبها پستترین مسیر را خواهند جست. اگر هر کس در جای نشانهگذاریشدهٔ خود بماند، شکل آبادی خوانا میماند. اگر شکلش خوانا بماند، میتوانیم آن را از نو بسازیم.»
حوا فریاد زد: «اگر جای نشانهگذاریشده از آب پر شود چه؟»
«آنوقت به جای نشانهگذاریشدهٔ بعدی میروی.»
«اگر آنجا را کس دیگری گرفته باشد چه؟»
«برای آن قاعدههایی هست.»
«قاعدههای چه کسی؟»
لحظهای هیچکس چیزی نگفت. حوا قصد نداشت با او دربیفتد. احساس میکرد پرسش میانشان آویزان است، انگار به کسی دیگر تعلق داشت؛ کسی که آن را در دهانش گذاشته بود.
نووا با طناب بیرون آمد.
گفت: «طناب نشانهای ندارد.»
فوکسی به آن نگاه کرد. «پس نشانهگذاریاش کن.»
«برای اندازهگیری آدمها ساخته نشده.»
«هر چیزی چیزی را اندازه میگیرد.»
نگاه نووا به حوا افتاد. «همینطور است؟»
حوا پاسخ را نمیدانست. میدانست طناب مو را آفریده بود. میدانست سوی را آفریده بود. میدانست سرِ گِلآلود طناب هنوز بوی همان جایی از رودخانه را میداد که نووا طناب را در آب فرو برده بود. همچنین میدانست وقتی نووا با دستش به چهرهٔ حوا شکل داده بود، فضای پشت چشمهای حوا را اندازه نگرفته بود.
باران تندتر شد. فریادی از سوی رودخانه بلند شد.
مو تورش را دور سه پیکر شناور انداخته بود. تور سفت شد. او آنها را به سوی ساحل میکشید و آب او را به سوی دیگر میکشاند.
شوئو فریاد زد: «به مسیر پایینی!»
حوا به سوی رودخانه دوید.
فوکسی صدایش زد: «جایت کنار کوره نشانهگذاری شده.»
او نایستاد. نخستین خطی که از آن گذشت، خطی بود که پیرامون بلندی کشیده شده بود. دومی خطی بود که فوکسی از میان زندگیاش کشیده بود.
III #
پیکرها را یکییکی بیرون کشیدند. دو نفر زنده بودند. نفر سوم زنی بود که حوا او را فقط به حصیربافی میشناخت. آب ریههایش را پر کرده بود. نووا روی او خم شد و دو انگشتش را بر گلوی زن فشرد. بدن زن لرزید. آب در جریانی دراز و تلخ بیرون آمد.
مو در گل نشسته بود و چنان نفس میکشید که انگار برای بیرون کشیدن هر نفس باید چانه میزد.
سوی ناپدید شده بود.
حوا او را نزدیک کرانهٔ شکافتهٔ رودخانه پیدا کرد؛ جایی که آبِ بالاآمده نیها را خوابانده بود. زیر شکاف، در فضای باز ایستاده بود. نور سفید بر چهرهاش میتابید و او را ناتمام نشان میداد.
حوا گفت: «سوی.»
پاسخ نداد.
«بیا اینجا.»
یک دستش را بالا آورد. تکهای از کاسهٔ شکستهٔ حوا را در دست داشت.
گفت: «صدا دارد.»
حوا نزدیکتر رفت. «کاسه؟»
«فضای درونش.»
حوا به تکهٔ سفال نگاه کرد. درونش چیزی نبود جز قوسی تیره، همانجا که شست حوا گِل را صیقل داده بود. اما وقتی سوی آن را به سوی آسمان کج کرد، انگار شکاف سفید در سطحش چرخید.
حوا پرسید: «چه میگوید؟»
«میپرسد آیا باران رو به بالا میبارد.»
«باران رو به پایین میبارد.»
«این چیزی نیست که میپرسد.»
حوا کنار او چمباتمه زد. گلولای زانوهایش را به درون میکشید. صداهای آبادی دور بودند: فوکسی دستور میداد، شوئو آنها را تکرار میکرد، نووا خاکستر میخواست. درون آن قوس کوچکِ شکسته هیچ صدایی نمیشنید. بعد احساس کرد فکری از راه میرسد.
این فکرِ سوی نبود. فکرِ خودِ او بود دربارهٔ سوی که به تکهٔ سفال نگاه میکرد. میتوانست او را از درون ببیند؛ زاویهٔ مچ دستش را، قطرههای آب را که روی مژههایش جمع شده بودند. هرگاه میکوشید این تصویر را نگه دارد، ناپدید میشد. وقتی دست از تلاش برمیداشت، بازمیگشت.
پیشتر تنها مانده بود. پیشتر ترسیده بود. به کسی فکر کرده بود که آنجا نبود. اما هرگز نفهمیده بود کسی که در ذهنش است، بخشی از وجود خودِ او ساخته شده و بخشی دیگر از آزادیِ آن شخصِ غایب برای ناشناخته ماندن.
پرسید: «اسمت چیست؟»
«سوی.»
«چه کسی این اسم را به تو داد؟»
«تو.»
«من؟»
او با تعجبی ملایم نگاهش کرد. «وقتی فرود آمدم، گفتیاش.»
حوا به یاد آورد. طناب چون تازیانه صدا کرده بود. گل به پهلوی کوزه خورده بود. تن کوچک به پایین سُر خورده و دهانش را باز کرده بود. حوا گفته بود «سوی»، چون صدای چیزی بود که میافتاد.
نپرسیده بود دوست دارد او را چه بنامند.
«اسم دیگری میخواهی؟»
سوی اندیشید. هنگام اندیشیدن، چهرهاش تغییر کرد. نه چندان. تغییری کوچک و رو به درون بود، مثل دری که در برابر باران بسته میشود.
گفت: «نه. میخواهم این اسم مالِ خودم باشد.»
این پاسخ حوا را بیش از شکاف آسمان ترساند.
سوی قرار نبود بگوید «مالِ من». فوکسی این عبارت را برای ابزارها، سبدها، نشانهها و کارها به کار میبرد. نووا فقط برای چیزهایی به کارش میبرد که هنوز از دستهایش رها نکرده بود.
حوا گفت: «بیا.»
«کجا؟»
نزدیک بود بگوید کوره. نزدیک بود بگوید مسیر پایینی. در عوض، دستش را دراز کرد.
«با من.»
او دستش را گرفت.
مو آنها را همانجا پیدا کرد. تور روی کف دستهایش خطهای سرخ به جا گذاشته بود.
به سوی گفت: «فوکسی میگوید اسمت را در شمار مردم بیاورند.»
«مرا که شمردهاند.»
«نه آنطور که او میخواهد.»
سوی به کاسهٔ شکسته نگاه کرد. «او چطور میخواهد؟»
مو دهان باز کرد و بست. حوا همان چرخش رو به درونی را دید که در سوی دیده بود. این دانستن نبود؛ فضایی بود که میشد در آن پاسخی ساخت.
سرانجام مو گفت: «منظورش این است که تو را جایی میگذارد.»
«یک پرسش را کجا میگذارند؟»
باران چنان پرصدا بر آن سه تن میکوبید که چند نفس نمیتوانستند صدای یکدیگر را بشنوند.
پشت سرشان، رودخانه روی مزارع پیش میرفت.
IV #
تا غروب، تپهٔ کوره به جزیرهای بدل شده بود.
نووا حوا را فرستاد تا خاکسترِ خشکِ نی پیدا کند. حوا همراه سوی و دوازده نفر دیگر به اتاق کوره بالا رفت. کوره را برای پختن پیکرکهایی ساخته بودند که نووا میساخت تا کودکان با خود ببرند. او آنها را پیکرهای تمرینی مینامید. شکمهای گرد و بازوهای بینوک داشتند و دهان نداشتند. حوا همیشه دوستشان داشت. میشد آنها را در دست زیرورو کرد، بیآنکه ادعایی داشته باشند.
حالا پیکرهای تمرینی در آبِ بالاآمده شناور بودند.
نووا گفت: «بیرونشان بیاورید.»
حوا از میان قفسهها در آب پیش رفت. تکتک پیکرهها را بیرون کشید و روی بالاترین سنگها گذاشت. سوی با چهرهای جدی تماشایش میکرد.
پرسید: «چرا دهان ندارند؟»
«چون زنده نیستند.»
«از کجا میدانی؟»
«حرف نمیزنند.»
«تو هم وقتی تازه ساخته شده بودی حرف نمیزدی.»
یکی از پیکرکها از دست حوا افتاد. به سنگ خورد و بازویش شکست.
سوی آن را برداشت.
«دردش میآید؟»
«نه.»
«از کجا میدانی؟»
«از گِل است.»
سوی پیکرهٔ شکسته را به سینهاش فشرد. «ما هم همینطور.»
نووا حرفش را شنیده بود. کنار در زانو زده بود و خاکستر را در تشتِ پهنی با آب مخلوط میکرد. دمش گذرگاه را پر کرده بود. هیچکس نمیتوانست بیآنکه از روی آن بگذرد بیرون برود.
گفت: «گِل میتواند درد بکشد.»
حوا گفت: «کاسه شکست. دردش آمد؟»
«آنچه درد کشید، کاسه نبود.»
«چه بود؟»
نووا به آبِ تشت نگاه کرد. «دستی که آن را ساخته بود.»
شروع کرد به پخش کردن خاکستر روی سطح آب. خاکستر تیره شد و لحظهای یکپارچه ماند، بعد از هم پاشید و به جزیرههای خاکستری بدل شد.
نووا گفت: «فوکسی میگوید کسانی که با طناب ساخته شدهاند ناپایدارند.»
«هستند؟»
«او چنین میگوید.»
«تو چه میگویی؟»
انگشتهای نووا در خاکستر جمع شدند. «آنها را با شتاب ساختم. خسته بودم. بعضیهایشان خوب خشک نشدند. بعضی ترکهایی دارند که تا وقتی باران به درونشان راه پیدا نکرده بود، ندیده بودم.»
سوی هنوز پیکرهٔ بیدهان را در دست داشت.
پرسید: «ترمیممان میکنی؟»
نووا بیدرنگ پاسخ نداد.
آسمان درخشید. برای لحظهای، پنج رنگ روی دستهایش مثل آتشهای کوچکی تابیدند.
گفت: «میتوانم دوباره بسازمتان.»
حوا حس کرد کلمات وارد اتاق شدند و خود را دور سوی چیدند.
سوی پرسید: «دوباره؟»
«پیکری نیرومندتر.»
«باز هم خودم خواهم بود؟»
چهرهٔ نووا درهم رفت. او آفریننده بود، اما هیچ آفرینندهای دوست ندارد از او بپرسند یک زندگی کجا پایان مییابد و زندگی دیگری کجا آغاز میشود.
گفت: «همان شکل را خواهی داشت.»
«این چیزی نیست که پرسیدم.»
نووا به حوا نگاه کرد.
حوا فشار شستِ ایزدی را زیر چانهاش به یاد آورد. به یاد آورد که همچون چیزی که دیگری در نیت خود نگاه داشته بود، به جهان آمده بود. نخستین لحظهای را به یاد آورد که آن نیت رهایش کرده بود و وحشتِ اینکه دیگر دستی او را در بر نمیگرفت.
حوا گفت: «او سوی خواهد بود.»
«نمیتوانی این را قول بدهی.»
«تو هم نمیتوانی.»
دم نووا در گذرگاه جابهجا شد. آب با شتاب از شکاف به درون ریخت.
صدای نووا بسیار آرام شد. «وادارم نکن میان زندگی تو و استدلالت یکی را انتخاب کنم.»
«از تو چنین چیزی نمیخواهم.»
«پس چه میخواهی؟»
حوا به پیکرکِ گِلیِ کوچکی نگاه کرد که در دستهای سوی بود. «از تو میخواهم بگذاری خودش انتخاب کند چه چیزی را زندگیِ خودش به حساب بیاورد.»
نووا روی برگرداند.
بیرون، فوکسی شروع کرد به کوبیدن بر طبلی که از پوستی کشیده ساخته بود. صدا مردم را به حرکت انداخت. سه ضربه برای سنگهای بالایی. دو ضربه برای دیوار شرقی. یک ضربه برای آب. الگویش آنقدر روشن بود که میشد از آن پیروی کرد، حتی وقتی هیچکس معنایش را نمیفهمید.
سوی پیکرهٔ بیدهان را روی قفسه گذاشت.
گفت: «میخواهد مرا جایی بگذارد.»
«بله.»
«تو خودت را کجا میگذاری؟»
حوا به مربع، به خطها و به جاهایی فکر کرد که از پیش منتظر پیکرها بودند.
«نمیدانم.»
سوی سر تکان داد، انگار این پاسخ پذیرفتنی بود.
V #
روز سوم، اژدهای سیاه از میان مزارع غرقشده سر برآورد.
بال نداشت. نیازی هم به بال نداشت. پشتش زیر آب همچون یالی از شب حرکت میکرد و با برآمدنش، آب نیز بالا میآمد. درختان در موجِ گذرش میچرخیدند. خانهها، کوزهها، سبدها و مردم لحظهای روی فلسهایش پدیدار میشدند و فرو میافتادند.
فوکسی روی بلندترین سنگ ایستاده بود و گونیا را در دست داشت. پیرامونش هشت قطعه چوبِ تخت افتاده بود که رویشان خطهای شکسته و پیوسته کشیده شده بود. آنها را پس از تماشای لرزشِ تارِ عنکبوت در باد ساخته بود. نخستین نشانهها مینامیدشان. هر نشانه میگفت جهان چه میکند، وقتی چشم آنقدر تیز نیست که آن را ببیند.
گفت: «آب به سوی شمال میآید.»
شوئو تکرار کرد.
فوکسی گفت: «آتش زیر آب.»
شوئو آن را هم تکرار کرد.
فوکسی گفت: «چیزی زیر نشانههاست.»
این بار شوئو صبر کرد.
فوکسی به او گفت: «بگو.»
«چیزی زیر نشانههاست.»
حوا همراه مو سبدها را حمل میکرد. آنها را به دیوار جنوبی فرستاده بودند، اما دیوار دیگر وجود نداشت. سبدها از سنگ سنگین بودند و طناب کف دستهای حوا را بریده بود.
مو گفت: «یکیشان را بده به من.»
«سبد آبی را داری.»
«سبد سرخ را بده.»
«نمیتوانی هر دو را حمل کنی.»
«میتوانم هرچه لازم است حمل کنم.»
«این با حمل کردنِ همهچیز یکی نیست.»
به او نگاه کرد. «از کی فوکسی شدی؟»
این پرسش بیرحمانه بود، چون تقریباً حقیقت داشت. حوا داشت یاد میگرفت در قالب خطها حرف بزند. هر بار که پاسخ میداد، آدمی تازه را درون خود حس میکرد که پاسخ بعدی را تمرین میکند. نمیتوانست تشخیص دهد این خردمندی است یا آغازِ دیواری.
گفت: «از وقتی شروع کردی خودت را درمانده کنی.»
مو سرِ سبد را که در دستش بود، زمین گذاشت.
پشت سرش، سرِ اژدها از آب بالا آمد. دراز و سیاه بود و شاخهای چندشاخهاش به عقب خم شده بودند، مثل شاخههایی که صاعقه سوزانده باشد. چشمهایش چشم نبودند، بلکه دو شکاف بودند که آسمانِ سفید از میانشان دیده میشد.
مردم فریاد زدند.
فوکسی گونیا را بالا گرفت. «سر جایتان بمانید.»
اژدها دهان باز کرد.
درون دهانش همهٔ صداهای آبادی بود. نووا که خاکستر میخواست. شوئو که نامها را برمیشمرد. طبل. رودخانه. خندهٔ کودکی. حوا صدای خودش را شنید که میگفت: نمیدانم.
صدا وارد وجودش شد و درونش چرخید.
مو بازویش را گرفت. «حرکت کن.»
فوکسی فریاد زد: «بمانید!»
اژدها به جزیره کوبید.
سنگ شکست. گونیا از دست فوکسی پرید. حلقههای تنِ مارگونهاش باز شد و او در آبِ سیاه ناپدید گشت.
حوا و مو در دو جهت مخالف دویدند. سبد سرخ واژگون شد. سنگها در سیلاب پراکنده شدند. حوا برای برداشتنشان برگشت و سوی را دید که تنها کنار کورهٔ شکسته ایستاده و تکهای از کاسهٔ شکسته را در دست دارد.
«سوی!»
او داشت به اژدها گوش میداد.
حوا به سویش رفت. آب محوطهٔ میان آن دو را پر کرده بود. تا کمرش میرسید. چیزی بزرگ در زیر آب حرکت کرد و به پاهایش سایید. شکافِ سفیدِ بالای سرشان آنقدر گشاد شده بود که آسمان به سرپوشی شکسته میمانست.
«سوی، بیا اینجا.»
از روی شانهاش نگاه کرد. «اسمم را میداند.»
«اسم همه را میداند.»
«نه. اسمی را میداند که پیش از اسمم بود.»
صدای اژدها از میان آب آمد.
سوی.
حوا آن واژه را شنید. بر زبان نیامده بود. صورتِ پرسشی بود که چیزی آن را ساخته بود که هرگز نیازی به پاسخ نداشت.
به او رسید. مچش را گرفت.
آب هر دویشان را با خود برد.
VI #
حوا انتظار تاریکی را داشت. اما خود را درون کاسه یافت.
جایی کوچک و خمیده بود، زردرنگ، و لبهٔ شکستهاش بالای سرش همچون هلال ماه بود. سوی کنارش شناور بود، هرچند آبی وجود نداشت. تکهٔ سفال میانشان آرام میچرخید.
پرسید: «مردهایم؟»
«نمیدانم.»
«مدام همین را میگویی.»
«هنوز هم حقیقت دارد.»
به تکهٔ سفال دست زد. «اژدها بیرون است.»
صدای اژدها به گِل فشار میآورد. از صداهای مردمی ساخته شده بود که از اندیشههای خود جدا شده بودند. صدا نمیگفت اطاعت کن. میگفت بازگرد. هر خطی که تا آن روز دور کسی کشیده شده بود، تنش را به سوی خود فرامیخواند.
حوا خودش را آنگونه دید که نووا او را دیده بود: پیکری آراسته، دو دستِ کارآمد، چهرهای رو به کار. مو را آنگونه دید که شوئو میدید: پیکری ساختهشده با طناب که در کار با تور استعداد داشت. سوی را آنگونه دید که فوکسی او را میدید: نشانی کوچک که با تغییر مسیر آب میشد جابهجایش کرد.
بعد، آنها را چنان دید که هیچگاه پیش از آن دیده نشده بودند.
مو پس از آنکه حوا به او توهین کرده بود، تنها نشسته بود و میکوشید بفهمد آیا رنج از آنِ خودش است یا از آنِ کسی که میخواست حوا باشد. نووا کاسهٔ شکسته را لمس میکرد و دردِ دستِ سازندهاش را حس میکرد. فوکسی پس از آنکه گونیا از دستش پریده بود، در آب ایستاده بود و نمیدانست جهان کمنظمتر شده است یا فقط بزرگتر.
این تصاویر خاطره نبودند. هر یک آفرینشی بود. هر یک در حوا آغاز میشد و آنسوی او پایان مییافت.
فهمید سوی چه میپرسیده است. آدمی میتوانست کسی را که حضور نداشت در ذهن جای دهد، بیآنکه آنچه را در آنجا پدیدار میشد از آنِ خود بداند. تصویر میتوانست پاسخ بدهد. میتوانست در برابر شکلی که از آن انتظار میرفت مقاومت کند. آن جای درونی اتاقی نبود که کسی را در آن حبس کنند. اتاقی بود که درش به هر دو سو باز میشد.
سوی گفت: «کاسه، کاسه نیست.»
حوا گفت: «کاسهای شکسته است.»
«این فرق دارد.»
«بله.»
اژدها نزدیکتر آمد. خطی سیاه از شکاف گذشت.
حوا پنج سبد را به یاد آورد. سنگها در آب پراکنده شده بودند. نووا به آنها نیاز داشت. فوکسی نیاز داشت جهان گوشه داشته باشد. مردم جایی برای ایستادن میخواستند.
گفت: «باید بیرون برویم.»
«چطور؟»
«کاسه شکست.»
سه تکه را در ذهنش نگه داشت. یک تکه در دستش بود. یکی نزدیک رودخانه افتاده بود. یکی به دهان اژدها رفته بود. کاسه شیئی کامل نبود که در انتظار بازسازی باشد. سه جا بود که هنوز یکدیگر را میشناختند.
حوا به سوی تکهٔ درون اژدها چرخید.
سوی پرسید: «چه کار میکنی؟»
«به جایی فکر میکنم که در آن نیستم.»
«میتوانی به آنجا بروی؟»
«نمیدانم.»
به مو فکر کرد.
نه به چهرهاش. به دستهایش. به خطهای سرخ کف دستهایش. به اینکه وقتی او مو را درمانده خوانده بود، چگونه سبد را زمین گذاشته بود. او را در فاصلهای نگه داشت که هنوز بتواند غافلگیرش کند.
تکهٔ سفال درخشید.
به قدر یک نفس، خشم مو را همچون گرمایی جداگانه، نه از آنِ خودش، حس کرد. نفسی دیگر، ترس او را حس کرد. بعد احساس کرد که مو به او فکر میکند و آن دو اندیشه، بیآنکه یکی شوند، به هم رسیدند.
تکههای کاسه پیرامونشان دوباره کنار هم نشستند.
تعمیر نشده بود. شکافها باقی بودند. حوا از میانشان سیل، اژدها و آسمان سفید را میدید.
مو روی تکهسنگی از کوره ایستاده بود و نام او را صدا میزد.
حوا از بزرگترین شکاف بیرون خزید.
سوی را در آغوش داشت.
سر اژدها کنارشان بود. پوست سیاهش اصلاً پوست نبود، بلکه تاریکیِ خیسی بود که از چهرهها انباشته شده بود. بعضی از چهرهها از آنِ مردگان بودند. بعضی به کسانی تعلق داشتند که هنوز بر تپه ایستاده بودند. بعضی هنوز آفریده نشده بودند.
اژدها گفت: «حوا.»
صدایش شبیه اجازه بود.
حوا تکهٔ کاسه را بالا گرفت.
گفت: «تو نام مرا نداری.»
اژدها مکث کرد.
پشت سرش، نووا از سیل برخاست.
گونیای شکسته را در یک دست و رشتهای از خاکستر نی را در دست دیگر گرفته بود.
VII #
نووا با اژدها آنگونه نمیجنگید که آدمی با جانوری میجنگد. گردنش را نمیگرفت و در پی نقطهٔ نرم زیر آروارهاش نبود. چنان در آب حرکت میکرد که گویی آب را خودش آفریده و انتظار داشت آب او را به یاد داشته باشد.
فوکسی از سنگِ پشت سر او بالا رفت. سینهاش، جایی که گونیا به آن خورده بود، خونریزی میکرد.
گفت: «چهار گوشه.»
نووا پاسخ داد: «گوشهای در کار نیست.»
«باید باشد.»
«پس پیدایشان کن.»
فوکسی به سیل نگاه کرد. چهار سنگِ جدا از زمین برداشت و روی سطح آب گذاشت. سنگها فرو رفتند. چهار سنگ دیگر برداشت و به مردمی که نزدیکش بودند داد.
گفت: «اینها را نگه دارید. نگذارید فرو بروند.»
مردم آنچه را گفته بود انجام دادند. چهار سنگ در چهار دست شناور ماندند. شکل جهان از نو آغاز شد، نه بر زمین، بلکه در مردمی که آن را حمل میکردند.
حوا سوی را به سوی کوره برد. مو به آنها رسید و زیر بازوهای سوی را گرفت.
گفت: «رفتی توی اژدها.»
حوا پاسخ داد: «تو هم رفتی.»
«داشتم سعی میکردم بیرونت بکشم.»
«من داشتم سعی میکردم کاسه را بیرون بکشم.»
«ممکن بود بمیری.»
«تو هم همینطور.»
خشمشان به هم رسید. ناپدید نشد. به چیز سومی میان آنها بدل شد؛ چیزی که هیچکدام نمیتوانست وانمود کند از آنِ دیگری است.
مو به سوی نگاه کرد. «تغییرت داد؟»
سوی گفت: «نه. نشانم داد.»
«این دو یکی نیستند.»
«اگر نمیدانستی به کجا نگاه کنی، چرا، یکیاند.»
اژدها سر و تنش را بالا کشید. نووا طناب خاکستر را دور یکی از شاخهایش انداخت. خط خاکستری دوام آورد. طناب را کشید. سر اژدها به سوی او خم شد.
شکاف سفید آسمان برق زد. پنج رنگ از آن فروریخت، انگار آسمان داشت خون میریخت.
نووا به بالا نگاه کرد. حوا لحظهای را دید که او فهمید این کار با وصلهزدن پیش نمیرود. شکاف بیش از اندازه پهن بود. آسمان به دو تکه نشکسته بود. به چیزی بدل شده بود که لبه داشت.
نووا صدا زد: «سنگها را برایم بیاورید.»
حوا گفت: «در آباند.»
«پس پیدایشان کنید.»
فوکسی گونیای شکستهاش را به حوا داد.
گفت: «با این، جاهایی را که باید بگردی نشانه بگذار.»
دو بازوی گونیا از هم شکسته بودند. زاویهاش دیگر درست نبود.
حوا گفت: «شکسته است.»
«آسمان هم همینطور.»
آنگاه به او نگاه کرد و حوا برای نخستین بار او را بیآنکه تمام اقتدارش پیرامونش باشد دید. او میترسید. این دید او را کوچکتر نکرد. برایش جا باز کرد.
حوا پا در سیلاب گذاشت و پیش رفت.
جایی را که فوکسی نشانهگذاری کرده بود نکاوید. جاهایی را جستوجو کرد که سنگها میخواستند. سنگ آبی زیر دست زن حصیرباف بود. سنگ سرخ به درختی گیر کرده بود. سنگ زرد را ماهی بلعیده بود. سنگ سفید در گلوی اژدهای سیاه میدرخشید.
سنگ سیاه در دست شوئو بود.
او روی بام کوره ایستاده بود و زیر آبشخوری وارونه خشک مانده بود. صدایش روی آب میپیچید.
فریاد زد: «جای این یکی در مرکز است. مرکز باید استوار باشد.»
حوا گفت: «آن را به من بده.»
«تو جایی در مرکز نداری.»
«سنگ هم ندارد.»
شوئو آن را محکمتر گرفت. «بیمرکز، خطها دوام نمیآورند. بیخطها، هیچکس نمیداند کجا باید برود.»
«آنها همین حالا هم میدانند.»
«دارند غرق میشوند.»
«پس خطهای تو کافی نیستند.»
چهرهٔ شوئو تغییر کرد. خشمگین نبود. آزرده به نظر میرسید، انگار حوا ابزاری را از او گرفته باشد.
گفت: «همهٔ مکانها را به یاد دارم.»
«مکانها را به یاد داری. نه مردم را.»
«چه فرقی دارد؟»
حوا به یاد آورد که سوی نامش را در دستهای خودش نگه داشته بود. به خشم مو فکر کرد. به دردی فکر کرد که نووا برای کاسه حس کرده بود.
«فرقش آن چیزی است که وقتی مکان از بین میرود باقی میماند.»
کوره تکان خورد. شوئو روی یک زانو افتاد. سنگ سیاه از دستش غلتید و در آب ناپدید شد.
حوا به دنبالش شیرجه زد.
VIII #
سنگ سیاه او را به پایین برد.
سنگین نبود. او را به این دلیل میکشید که جهت جهان را تعیین کرده بود. حوا در آب سرد دنبالش رفت، از کنار ریشههای نیهای غرقشده و پیکر ماهیهایی که شکمهای سفیدشان را به سوی آسمانِ دریده برگردانده بودند.
در کف آب، دم اژدها در گلولای حرکت میکرد. دور سنگ سیاه حلقه زده بود.
اژدها زیر آب بزرگتر بود. تنش سراسر دشتِ غرقشده را پر کرده بود. چهرهها در امتداد تنش حرکت میکردند و دهانهایشان را بیصدا باز و بسته میکردند. حوا فوکسی را دید. نووا را دید. خودش را به شکل پیکری نوزاد دید که در انتظار دستی بود.
اژدها حرفی نزد. جهان را پیش از خطها به او نشان داد.
آنجا ترسی نبود. اندوهی نبود. کسی چیزی را از دست نداده بود، چون هنوز هیچکس آنقدر از دیگری جدا نشده بود که چیزی را از دست بدهد.
این منظره وسوسهاش کرد.
میتوانست دست بکشد. میتوانست یکی از چهرههای تاریک شود و دیگر بارِ نامی را به دوش نکشد. میتوانست توهین مو و توهین خودش را فراموش کند. میتوانست به گلولایِ پیش از آن لحظه بازگردد که دست دورش بسته شد.
آنگاه اندیشهای کوچک از بالا رسید.
حوا.
این مو بود که به او فکر میکرد. نه صدایش میزد. نه فرمان میداد. فقط امکانِ بودن او را نگه میداشت.
حوا هم او را در ذهن نگه داشت.
تن اژدها لرزید. چهرههایش برگشتند.
حوا دست به سوی سنگ سیاه برد. گرم بود. در سطحش بخشی از خود را دید که از درون نمیتوانست ببیند: میل به کامل آفریدهشدن، میل به آنکه دستهای نووا بار دیگر دورش بسته شوند، میل به معافبودن از دشواریِ انتخاب.
به اژدها گفت: «تو نخستین جهان نیستی.»
اژدها زیر آب سرش را چرخاند.
«تو جهانی هستی که نمیگذارد کسی پاسخ بدهد.»
اژدها دهانش را باز کرد. جریان آب حوا را گرفت و به سوی دهان اژدها برد.
طناب خاکستر نووا بالای سر حوا دور شاخ اژدها سفت شد. خط، همچون رگی خاکستری، در آب امتداد یافت. نووا از سطح آب طناب را کشید. فوکسی و مردم چهار سنگ شناور را نگه داشته بودند. تن اژدها میان آنها گرفتار شده بود.
حوا هر دو دستش را روی سنگ سیاه گذاشت.
سنگ با سرمایش میسوزاند.
به سوی فکر کرد. چهرهاش را مجسم نکرد. نپذیرفتنِ تغییر نامش را تصور کرد.
به شوئو فکر کرد. وحشتش را از ناتوانی در بهیادآوردن تصور کرد.
به نووا فکر کرد. دستی را تصور کرد که پیکری میآفرید و با حرکت آن پیکر باز میشد.
به فوکسی فکر کرد. گونیای شکسته را تصور کرد؛ دو بازویی که دیگر در زاویهای که به آن اعتماد داشت به هم نمیرسیدند.
چهرههای امتداد تن اژدها، یکی پس از دیگری، دهانهایشان را از دست دادند. نه به این دلیل که خاموششان کرده بودند، بلکه چون دیگر لازم نبود با یک صدا سخن بگویند.
اژدهای سیاه در خود جمع شد.
نووا دوباره کشید. این بار طناب خاکستر آب را شکافت و در شاخ اژدها فرو رفت. اژدها بالا آمد و سنگ سیاه را با خود برد. حوا سنگ را رها نکرد.
سطح آب شکافت.
نووا اژدها را به درون نور سفید کشید.
با گونیای شکسته به سرش زد.
یک بار. گونیا ترکهترکه شد.
بار دوم. دهان اژدها از آب رودخانه پر شد.
ضربهٔ سوم را فوکسی زد. ابزاری در دست نداشت. با کنارهٔ مشت انسانیاش ضربه زد.
اژدها شکست.
به خون بدل نشد. به باد و باران بدل شد.
باران سیاه بر دشتهای غرقشده بارید. یک روز و یک شب بارید. وقتی بند آمد، آب مجراهایش را یافته بود و چهار سنگ شناور به چهار جزیرهٔ خشک بدل شده بودند.
حوا در جزیرهٔ شرقی دراز کشیده بود و سنگ سیاه را به دندههایش چسبانده بود.
نووا نزدش آمد.
گفت: «آن را به من بده.»
حوا سنگ را به او داد.
نووا سنگ سیاه را با هر دو دست گرفت. دمِ مارگونهاش به لرزه افتاد.
حوا گفت: «این سنگ برای ترمیم نیست.»
«نه.»
«پس چرا آن را برداشتی؟»
نووا به آسمان شکسته نگاه کرد. «فکر کردم آسمان به مرکزی نیاز دارد.»
«نیاز دارد؟»
نووا پاسخی نداد.
سنگ سیاه را در گلولای کنار خود گذاشت.
IX #
کارِ ترمیم آسمان هفت روز طول کشید.
در روز نخست، نووا و فوکسی چهار ستون را برافراشتند. آنها از پاهای لاکپشت عظیمی استفاده کردند که از آبهای شمالی آمده بود و آنقدر پیر بود که به یاد میآورد جهان هنوز نرم بود. لاکپشت با رضایت یک پایش را داد. سه پای دیگر را پس از آن داد که نووا قول داد هیچیک از ستونها را جایی که لاکپشت در آن آشیانه ساخته بود نگذارند.
در روز دوم، مردم در میان کشتزارها آبراهههایی ساختند. فوکسی مسیرها را با گونیای شکسته رسم کرد. خطها پیچوخم داشتند. او آنها را اصلاح نکرد.
در روز سوم، نووا سنگها را دستهبندی کرد. سنگ سیاه بیرون از سبدها ماند.
در روز چهارم، طنابساختهها و دستساختهها بیآنکه دستورهای جداگانهای بگیرند کار کردند. هیچکس این را اعلام نکرد. از وقتی آغاز شد که زن حصیرباف سنگ آبی را به کودکی داد و کودک آن را به شوئو داد و شوئو آن را نزد مو برد، چون مو به آتش نووا نزدیکتر بود.
در روز پنجم، فوکسی از حوا خواست که تمرینِ جای خالی را به مردم بیاموزد.
حوا گفت: «من چنین تمرینی ندارم.»
«از آن علیه اژدها استفاده کردی.»
«به مردم فکر کردم.»
«تمرین همین است.»
او از دو شاخهٔ سبز گونیای تازهای ساخته بود. زاویهاش دقیق نبود. مدام آن را وارسی میکرد، انگار صبر میتوانست چوب را وادارد که زاویهای درست بسازد.
حوا پرسید: «به آنها چه بگویم؟»
«بگو به کسی فکر کنند که اینجا نیست.»
«بعدش چه؟»
«بگو گوش کنند.»
«به چه چیزی؟»
فوکسی گونیا را زمین گذاشت. «به پاسخی که خودشان نساختهاند.»
حوا به او نگاه کرد. «از مردم میخواهی نامطمئن شوند.»
«از آنها میخواهم بتوانند تغییر کنند.»
به نظر میرسید گفتن این حرف برایش آسان نبود. او توربافی، آتش، موسیقی، نشانهها و قواعد پیوند دادن مردی با زنی را به مردم یاد داده بود. به جهان آموخته بود چگونه به بقای خود ادامه دهد. اما هرگز به کسی نیاموخته بود که چگونه درون یک پیوند، فردیت خود را حفظ کند.
حوا پرسید: «چرا من؟»
«چون نووا تو را آفرید تا دستهای خودت را تماشا کنی.»
حوا این را نمیدانست.
«این را به تو گفت؟»
«به من گفت تو را در سبد نگذارم.»
او گونیای ساختهشده از شاخهها را برداشت. «نفهمیدم چرا.»
حوا مردم را کنار کوره گرد آورد. سوی روی سنگی نشسته بود و کاسهٔ شکسته را در دامانش داشت. مو پشت سر او ایستاده بود. شوئو جدا از دیگران ایستاده بود.
حوا گفت: «به کسی فکر کنید که اینجا نیست.»
مردم جابهجا شدند. هیچکس نمیخواست نخستین نفر باشد.
حوا به نووا فکر کرد. آفریننده همان نزدیکی، کنار آتش بود، اما حوا او را چنان تصور کرد که پیش از شکستن جهان بود: تنها کنار رود زانو زده بود و تکهای خاکِ خیس را در دست میچرخاند.
حوا گفت: «حالا گوش کنید.»
آبادی در سکوتی عمیق فرو رفت.
در آغاز فقط صدای چکیدن آب باران از سقف کوره بود. بعد کسی خندید. کس دیگری گریه را سر داد. مردی نام برادرش را صدا زد. زن حصیرباف گفت: «او به من میگفت دیگر توی آب نایستم.»
حوا پرسید: «صدای او بود؟»
«نه.»
«صدای خودت بود؟»
زن اخم کرد. «صدای او بود، اما من جایی را ساختم که بتواند در آن سخن بگوید.»
حوا سر تکان داد.
آنوقت فهمید که نمیتوان این تمرین را در قالب یک قاعده به دیگران داد. باید آن را همچون مجالی پیش رویشان میگذاشت. هرکس باید تفاوت میان شنیدن یک فرمان و جا باز کردن برای حضوری را که ممکن بود آن فرمان را نپذیرد، خودش کشف میکرد.
وقتی نوبت مو رسید، به حوا فکر کرد.
حوا از تغییر چهرهاش فهمید. ورود آن فکر را به ذهن خود احساس کرد، اما آن فکر شکل او را به خود نگرفته بود. مو بود که به حوا فکر میکرد، و حوا به این فکر میکرد که مو به او فکر میکند. سه فاصله. سه راه برای اینکه با هم باشند و تنها بمانند.
حوا پرسید: «چه گفت؟»
مو به او نگاه کرد. «گفت کلهشقم.»
حوا گفت: «من هم همین را میگفتم.»
«نه. چیزی بود که امیدوار بودم تو بگویی.»
دلش میخواست بخندد. دلش میخواست او را بزند. در عوض، دستش را روی خطهای سرخ کف دست مو گذاشت.
گفت: «هنوز عصبانیام.»
«میدانم.»
«نمیدانی. داری به من فکر میکنی.»
مو دستش را زیر دست او چرخاند. «پس به من بگو.»
حوا گفت.
در روز ششم، مردم پنج رنگ را به بالای تپه بردند.
نووا پشت سرشان بالا میرفت و بدن مارگونهاش راهی تیره در میان گلولای میگشود. فوکسی با گونیا از پی او میآمد. سوی یک ریگ سفید را با هر دو دست حمل میکرد. شوئو چیزی حمل نمیکرد.
بر فراز تپه، آسمان آنقدر نزدیک بود که میشد لمسش کرد.
شکاف از افق تا افق کشیده شده بود. حوا از میان آن تاریکیای فراتر از تاریکی را دید، پر از ستارگانی که هنوز نیاموخته بودند کجا بمانند.
نووا نخست سنگ سرخ را گذاشت.
آسمان با گرما پاسخ داد.
او سنگ آبی را کنار آن گذاشت.
جهت باد عوض شد.
سنگ سفید بالای آن دو جا گرفت و سنگ زرد پایینشان، و سنگ سیاه روی گلولای ماند.
فوکسی گفت: «به یک مرکز نیاز دارد.»
نووا پاسخ داد: «به درزی نیاز دارد.»
«درز یعنی ضعف.»
«درز جایی است که دو پاره میپذیرند که دو پاره بمانند.»
فوکسی به شکاف نگاه کرد. «اگر باز بماند، آب شاید برگردد.»
«اگر بینقص ببندیمش، هیچچیز میان دو پاره رفتوآمد نخواهد کرد.»
حوا به ستارگان آنسوی شکاف نگاه کرد. آرام حرکت میکردند؛ نه مانند رود و نه مانند دستهای پرنده. داشتند فاصلههای خودشان را پیدا میکردند.
حوا پرسید: «چه چیزی رفتوآمد خواهد کرد؟»
نگاه نووا به او افتاد. «تو.»
X #
روز هفتم با بحثی بر سر سنگ سیاه آغاز شد.
شوئو آن را به بالای تپه آورده بود.
آن را زیر پیراهنش پنهان کرده و چسبیده به سینهاش آورده بود. وقتی آن را در مرکز پنج رنگ گذاشت، آسمان تیره شد.
گفت: «آن را سرپا نگه میدارد. یادم هست وقتی مرکزی نبود چه شد.»
حوا گفت: «آسمان پیشین را به یاد داری. این آسمانِ پیشین نیست.»
«آسمانی است که داریم.»
«آسمانی است که میسازیم.»
دستهای شوئو میلرزید. «جوری حرف میزنی انگار ساختن یعنی اجازهٔ ویران کردن.»
«تو جوری حرف میزنی انگار نگهداشتن همان نجات دادن است.»
«من مردم را نجات دادم.»
«تو آنها را در جاهایی گذاشتی.»
«جاها زنده نگهشان داشتند.»
«نه همهشان را.»
این کلمات به او ضربه زدند. در سیل نخست، سه نفر را از دست داده بود. تمام شب جاهایشان را یکبهیک بر زبان آورده بود تا کسی نگوید ناپدید شدهاند. حوا ناگهان مهربانیِ نهفته در خطای او را دید. با مردم مثل نشانهها رفتار کرده بود، چون نشانهها با ناپدید شدن یک پیکر از میان نمیرفتند.
حوا گفت: «میخواهی آسمان مردگانت را به یاد داشته باشد.»
چهرهٔ شوئو درهم رفت. «یکی باید به یادشان باشد.»
حوا سنگ سیاه را برداشت. حالا سرد بود.
گفت: «پس بگذار بیآنکه همهٔ ما را جای آنها بگذارد، به یادشان باشد.»
فوکسی میان آن دو ایستاد. «سنگ را در مرکز میگذاریم.»
حوا گفت: «نه.»
«تو این را تعیین نمیکنی.»
«تو هم تعیین نمیکنی.»
«گونیا دست من است.»
«شکسته است.»
فوکسی نگاهی به شاخهٔ سبز در دستش انداخت. «ابزار شکسته هم میتواند زاویهای را نشان دهد.»
«زاویه فرمان نیست.»
«بیفرمان، اگر آسمان فروبریزد، چه کسی حرکت خواهد کرد؟»
«کسی که انتخاب کند.»
«و اگر نادرست انتخاب کند؟»
حوا به سوی در دهان اژدها فکر کرد. به مو فکر کرد که برای رسیدن به او سبد را زمین گذاشت. به همهٔ کسانی فکر کرد که پیش از آنکه بفهمند چگونه میتوانند سر باز زنند، آفریده شده بودند.
«آنوقت کس دیگری بعد از او انتخاب خواهد کرد.»
چشمان فوکسی تنگ شد. «میخواهی جهان به اصلاح وابسته باشد.»
«همین حالا هم هست.»
نووا سنگ سیاه را از حوا گرفت.
از زمانی که آسمان شکسته بود، برای نخستین بار آن دو آفریننده از هم جدا ایستادند. دمهایشان دیگر در هم نپیچیده بود. فوکسی گونیای شکسته را در دست داشت. نووا سنگ را.
فوکسی گفت: «نمیتوانیم هر دو درست بگوییم.»
نووا پاسخ داد: «لازم نیست.»
او چنان به نووا نگاه کرد که گویی حرفی ناممکن زده بود.
«جهان به شکلی واحد نیاز دارد.»
«فقط به اندازهای باید شکل داشته باشد که بتوان در آن زندگی کرد.»
«این پاسخی انسانی است.»
«این انسانها هستند که در آن زندگی میکنند.»
حوا حضور مردم را پشت سرش احساس کرد. شانهٔ مو بهآرامی به شانهاش سایید. سوی کاسه را در دست داشت. شوئو با دستهای خالی ایستاده بود.
آسمان دوباره شروع به فروریختن کرد.
نه باران. تکههایی از آتش سفید از شکاف جدا شدند و به تپه خوردند. پنج سنگ غلتیدند. فوکسی گوشهها را فریاد زد. نووا سنگ سیاه را به کناری انداخت. مردم بیآنکه منتظر خطها بمانند حرکت کردند.
حوا سنگ سرخ را قاپید. مو سنگ آبی را برداشت. سوی ریگ سفید را برداشت و بالای سرش نگه داشت. شوئو سنگ زرد را گرفت.
هیچکس آنها را مأمور نکرده بود.
همگی رنگها را تا لبهٔ آسمان بردند.
XI #
در حین ترمیم، کار زیبا نبود.
نووا سنگ سرخ را در لبهٔ شرقی فشرد. سنگ ذوب شد و همچون زخمی جاری شد. فوکسی گونیای سبز را به آن تکیه داد. زاویه لغزید. او با دست تنظیمش کرد.
مو سنگ آبی را آورد. حوا سنگ زرد را آورد. شوئو سنگ سفید را در دست گرفته بود. سوی با ریگ کوچکش در مرکز ایستاده بود و منتظر بود کسی به او بگوید آن را کجا بگذارد.
حوا فریاد زد: «منتظر نمان.»
«جایش کجاست؟»
حوا به پنج رنگ نگاه کرد. هیچ جای خالیِ بزرگی نبود که سنگ سفید در آن جا بگیرد. آسمان چهار لبه و یک زخم دراز داشت. هر چینشی مرکزی میطلبید.
پرسید: «خودت میخواهی کجا بگذاریاش؟»
سوی به شکاف نگاه کرد.
گفت: «آنجا.»
او به باریکترین بخش درز اشاره کرد، جایی که ستارگان پشت نور سفید حرکت میکردند.
حوا او را در آغوش گرفت و به آنجا برد. باد به لباسهایشان چنگ میانداخت. فوکسی فریاد زد که آنجا ناپایدار است. نووا فریاد زد که سنگ بیش از حد کوچک است. مو نام حوا را فریاد زد.
کنار درز، سوی دستش را باز کرد.
ریگ سفید نیفتاد. وارد شکاف شد و به خطی از آتش کمرنگ بدل گشت. خط در امتداد زخم پیش رفت، بیآنکه آن را ببندد.
آسمان نفس به درون کشید.
صدایش عظیم بود. سیل را به بالا کشید. آب از کشتزارها به صورت پردههایی درخشان برخاست. مردم به یکدیگر چسبیدند. فوکسی چهار ستون را در دل زمین فروتر راند. نووا بدن مارگونهاش را دور تپه پیچید و جهان را پایین نگه داشت.
حوا احساس کرد که به سوی درز کشیده میشود.
میتوانست همهچیز را در پایین ببیند: مو، سوی، شوئو، فوکسی، نووا، رود، سنگ سیاهی که بیرون از کار ترمیم افتاده بود. همچنین فکر هرکس را میدید؛ نه چون صدا، بلکه همچون فاصلهای که فقط از آنِ خودِ او بود. جهان یک بدن نبود. مجموعهای از بدنها بود که میتوانستند یکدیگر را در بر بگیرند، بیآنکه یکسان شوند.
درز گشادتر شد.
مو فریاد زد: «حوا!»
دستش را به سوی او دراز کرد. دستش در هوا بسته شد.
انگشتان نووا مچ پایش را گرفت. فوکسی مچ نووا را گرفت. لحظهای هر سه زنجیرهای میان زمین و آسمان ساختند.
حوا گفت: «رها کن.»
نووا گفت: «نه.»
«نمیتوانی هم مرا نگه داری و هم جهان را.»
«من تو را آفریدم.»
«جایی را که به سویش میروم تو نیافریدی.»
نووا مچ پایش را محکمتر گرفت. «گم خواهی شد.»
حوا به چهرهٔ مادرش نگریست. نور سفید همهٔ رنگها را زدوده بود، جز سیاهیِ چشمهای نووا.
«پس مرا به یاد بسپار، بیآنکه سر جایم برگردانی.»
دست نووا گشوده شد.
حوا رو به بالا سقوط کرد.
وارد درز شد.
آنسوی درز آسمانی نبود. آنجا فضایی بود میان دو چیزِ کاملشده. سرد بود و از شکلهای ممکن آکنده. حوا نخستین مردمان را پیش از آنکه آدم شوند حس کرد. رود را پیش از آنکه بسترش را برگزیند حس کرد. اژدهای تاریک را حس کرد که باد و بارانش را گرد میآورد. دستی را حس کرد که میخواست همهچیز را شکل دهد، و دستی را که میخواست از کارِ شکلدادن رها باشد.
در آنجا فهمید چرا نووا طناب را ساخته بود.
نه از آن رو که خسته بود. نه فقط از آن رو که خسته بود.
طناب به گِل اجازه میداد پیش از کاملشدن از دست نووا جدا شود. پیکر ناتمام را به جهان میسپرد تا دستهای دیگر، چشمهای دیگر و اتاقهای درونیِ دیگر کارِ آفرینش را ادامه دهند.
حوا به درون درز دست برد و لبههایش را به هم کشید—نه آنقدر که درز بسته شود، فقط آنقدر که رنگها به هم برسند.
آسمان آرام گرفت.
آب به مجراهایش بازگشت.
حوا محکم بر تپه فرود آمد و مو در آغوشش گرفت.
مدتی هیچیک حرفی نزدند.
بعد مو گفت: «رفته بودی.»
«آنجا بودم.»
«کجا؟»
«جایی که نمیتوانی دنبالم بیایی.»
مو کمی فکر کرد. «از این خوشم نمیآید.»
«من هم همینطور.»
«خوب است.»
حوا خندید. خندهاش به سرفه بدل شد. مو او را در آغوش نگه داشت تا سرفه بند آمد.
بالای سرشان، آسمان ترمیم شده بود.
پنج رنگ، درزی بلند و آشکار از شرق تا غرب ساخته بودند. رنگینکمان نبود. قوسی نمیزد. خطی بود از سرخ، آبی، سفید، زرد و سیاه؛ هر رنگ، رنگِ خود باقی مانده بود. میان رنگها، آتش کمرنگی میگذشت که سوی آنجا گذاشته بود.
فوکسی زیر آن ایستاده بود و گونیای سبز را در دست داشت. یکی از بازوهایش را بریده بود تا از دیگری کوتاهتر باشد.
نووا کنار او ایستاده بود و دمش را دور چهار ستونی که از پاهای لاکپشت ساخته بودند پیچانده بود.
پیکرهایشان به هم نمیرسید.
XII #
پس از ترمیم، مردم خواستار نام شدند.
همه نام تازه نمیخواستند. بعضی همان نامهایی را نگه داشتند که نووا به آنها داده بود. بعضی صداهایی را نگه داشتند که هنگام افتادن از طناب برآورده بودند. بعضی از چیزهایی نام برگزیدند که از آب جان به در برده بودند: نی، ماهی، خاکستر، ریشه، اخگر.
سوی نامش را نگه داشت.
شوئو دیگر جای مردگان را برنمیشمرد. در عوض، نشانههای کوچک گِلی ساخت و از هرکس پرسید آن نشانه باید چه چیزی را به یاد بسپارد. او فهمید که یک مکان میتواند کسی را در خود جای دهد، بیآنکه جایگزین او شود. فصلهای بسیاری طول کشید تا دست از پرسیدن این بردارد که آیا کار را درست انجام داده است یا نه.
فوکسی نقشهٔ آبادی را از نو کشید. مربع را نگه داشت، اما یک ضلعش را باز گذاشت. سهخطیها را نگه داشت، اما خطی گسسته به آنها افزود که به گفتهٔ او معنایش این بود: «نشان هنوز به آنچه بناست بشود، بدل نشده است.»
حوا پرسید چرا آن را فقط «آزادی» ننامیده است. او گفت این واژه برای یک نشان بیش از حد بزرگ است.
حوا گفت: «بزرگ نیست. کشیدنش دشوار است.»
«همین را گفتم.»
او به مردم توربافی آموخت. خواندن باد را از روی ریسمانی کشیده و خواندن آب را از روی خطی لرزان به آنها آموخت. قواعد تشکیل خانواده را یادشان داد. اما قاعدهٔ نخست را تغییر داد.
هیچکس نباید فقط به این دلیل که خطها چنین اقتضا میکردند، به دیگری پیوند داده شود.
آن دو باید جدا از هم میایستادند، با کاسهای میانشان. هرکدام از آنچه دربارهٔ دیگری نمیتوانست بداند میگفت. اگر هنوز میخواستند کنار هم بایستند، باید از دو سوی کاسه در آن آب میریختند.
حوا و مو نخستین کسانی بودند که این کار را کردند.
زیر درز ایستادند. نووا از محوطهٔ کار با گِل نگاهشان میکرد. فوکسی گونیای کوتاهشده را در دست داشت. سوی کاسهٔ شکستهٔ قدیمی را گرفته بود؛ سه تکهاش را با الیاف نی به هم بسته بودند.
مو پرسید: «چه چیزی را دربارهٔ من نمیدانی؟»
حوا به او نگاه کرد. شکل دستهایش را میشناخت، میدانست چگونه میخوابد و هنگام خشم چه صدایی از خود درمیآورد. جای زخمی را میشناخت که تور بر کف دستش گذاشته بود. همهٔ اینها را میدانست و با این حال او را نمیشناخت.
گفت: «نمیدانم وقتی دیگر نگاهت نکنم، به چه کسی بدل خواهی شد.»
چهرهٔ مو یکسره بیحرکت شد.
او پرسید: «چه چیزی را دربارهٔ من نمیدانی؟»
«نمیدانم اگر به کسی بدل شوم که انتظارش را نداشتی، میمانی یا نه.»
مو در کاسه آب ریخت.
گفت: «من هم نمیدانم.»
حوا از سوی خودش آب ریخت.
آبِ دو سو در میانه به هم رسید. به یک رنگ بدل نشد. جریان کوچکی پدید آورد که سه تکهٔ کاسه را در تماس با یکدیگر چرخاند.
نووا روی برگرداند.
پس از آیین، حوا نزد او رفت. آفریننده کنار رود گل زرد را ورز میداد. دستهایش حالا پاک بودند. رنگها از پوستش محو شده بودند، هرچند خطی سیاه در چینِ یکی از کف دستهایش باقی مانده بود.
حوا گفت: «گذاشتی آسمان زخمش را نگه دارد.»
«زخم نیست.»
«پس چیست؟»
«جایی که جهان به یاد میآورد میتواند بشکند.»
حوا کنارش نشست. رود به بسترش بازگشته بود. ماهیها زیر آب زلال حرکت میکردند. در کناره هیچچیز نشان نمیداد که زمانی اژدهایی آنجا زیسته باشد.
حوا پرسید: «میدانستی طناب ما را ناتمام میسازد؟»
نووا شستش را در گل فشرد. «میدانستم چیزهای کامل تنها هستند.»
«مرا با دست ساختی.»
«بله.»
«تنها بودم؟»
نووا لبخند زد، اما لبخندش اندوهی دیرینه با خود داشت. «هنوز کسی را ندیده بودی که دلتنگش شوی.»
حوا به سوی تپه نگاه کرد. مو به سوی گرهزدن تور را یاد میداد. سوی مدام ریسمان اشتباهی را میکشید. شوئو میکوشید به یاد بیاورد کدام گره بعدی است. فوکسی دور ضلع بازِ مربع دایرهای میکشید. سه بار شروع کرده بود.
حوا گفت: «داری آدمهای بیشتری میسازی.»
«بله.»
«همهٔ چهرهها را خودت شکل خواهی داد؟»
نووا تکهای طناب را از کنار زانویش برداشت.
«نه.»
آن را در گل زرد فرو برد.
وقتی بالا آوردش، طناب میان دستهایش شکم داده بود. ردیفی از قطرهها در امتدادش جمع شده بود. هر قطره، آسمان را در مقیاسی کوچک در خود داشت. هر قطره با چهرهای ممکن و متفاوت میلرزید.
نووا به حوا نگاه کرد.
گفت: «برو.»
حوا حرکت نکرد. «کجا؟»
«به جایی که هنوز انتظارِ تو را نمیکشند.»
حوا برخاست.
بالای آبادی، درز روشنتر شد. رنگها در هم نیامیختند. آتش کمرنگ میانشان میگذشت، همچون اندیشهای که هیچکس نمیتوانست به جای دیگری به پایانش برساند.
فوکسی سرانجام دایرهاش را کامل کرد. دایره در مرکز مربع نبود.
نگاهش کرد، اخم کرد و همانطور رهایش کرد.
حوا به سوی مو و سوی رفت. در راه، صدای نووا را در درونش شنید. صدای فوکسی را هم شنید. دعوتِ دیرینهٔ اژدها را شنید، رود را، شمردنِ شوئو را و دردِ خفیفِ کف دست مو را.
هیچیک از صداها از آنِ او نبود.
هیچیک هم یکسره از او بیگانه نبود.
او این تمایز را زیر آسمانِ ترمیمشده با خود برد.
و چون آن را با خود میبرد، جهان گشوده ماند.