خلاصه

  • بروز در مردان بیشتر است (نسبت خطر ≈ 1.3–1.5).
  • شیوع ≈ 1 : 1 است، زیرا زنان دیرتر به این اختلال مبتلا می‌شوند و مدت بیشتری با آن زندگی می‌کنند.
  • شکاف‌های قومی بزرگ‌تر از شکاف‌های جنسیتی‌اند: بروز در کارائیبی‌های سیاه‌پوست در بریتانیا ≈ 9 × سفیدپوستان؛ شیوع در مائوری‌ها ≈ 3 × غیرمائوری‌ها؛ بروز در استرالیایی‌های بومیِ مناطق دورافتاده ≈ 2 × میانگین ملی.
  • گروه‌های دارای تبار آسیایی معمولاً پایین‌تر از خط پایه سفیدپوستان قرار می‌گیرند؛ داده‌های مربوط به هیسپانیک‌ها نزدیک به برابری متمرکز است.
  • جدول‌های زیر اعداد خامِ حاصل از فراتحلیل‌های بزرگ، ثبت‌های ملی و مطالعات نخستین دوره بیماری را گردآوری می‌کنند (هرجا ممکن بوده، داده‌های پس از 2010).

1 | تفاوت‌های جنسیتی: داده‌ها#

سنجهمردانزنانمرد : زنمنبع کلیدی
میانه جهانی بروز15 / 100,000 سال11 / 100,000 سال1.4Aleman 20031
شیوع نقطه‌ای جهانی (GBD 2016)0.28 %0.28 %1.0IHME 20182
خطر مادام‌العمر تا 72 سالگی (دانمارک)1.59 %1.17 %1.36Pedersen 20143
شیوع مدل‌سازی‌شده در چین0.37 %0.47 %0.79Charlson 20184

الگوی کلیدی: بروز اندکی در مردان بیشتر است؛ شیوع به‌سوی 1 : 1 هموار می‌شود. موارد پرت (برای مثال، غلبه زنان در چین) اغلب با مرگ‌ومیر اضافی بیشتر در مردان هم‌زمان‌اند.

2 | تفاوت‌های قومی و نژادی: یافته‌های اصلی#

کشور / محیطگروهبروز (/100 k سال)شیوع (%)تغییر چندبرابری نسبت به اکثریت محلیمرجع
بریتانیا (ÆSOP)بریتانیایی‌های سفیدپوست7.2~11 ×Kirkbride 20135
کارائیبی‌های سیاه‌پوست70.7—≈ 9 ×〃
آفریقایی‌های سیاه‌پوست40.3—≈ 6 ×〃
جنوب‌آسیایی‌ها11.3—1.5 × (n.s.)〃
ایالات متحده آمریکاسفیدپوستان—~11 ×Bresnahan 20216
سیاه‌پوستان / آفریقایی‌تبارهای آمریکایی—~2≈ 2 ×〃
هیسپانیک‌ها / لاتین‌تبارها—~1≈ 1 ×〃
آسیایی‌تبارهای آمریکایی—< 1↓〃
نیوزیلندمائوری‌ها—0.97≈ 3 × در مقایسه با غیرمائوری‌هاDurie 20047
استرالیا (کیپ یورک)بومیانِ مناطق دورافتاده—1.7≈ 2 × در مقایسه با میانگین ملیHeffernan 20178

اعداد پررنگ نشان‌دهنده بزرگ‌ترین افزایش‌های مشاهده‌شده‌اند.
n.s. = تفاوت در آن مطالعه از نظر آماری معنادار نیست.

3 | ماتریس جامع (جنسیت × قومیت)#

جمعیتشیوع %بروز /100 k سالمرد : زنتقابل قومی
میانگین جهانی0.2815.21.4—
دانمارکخطر تجمعی: ♂ 1.59 / ♀ 1.17—1.36—
ایالات متحده – سیاه‌پوست در برابر سفیدپوست2 در برابر 1—~1.12 ×
بریتانیا – کارائیبی‌های سیاه‌پوست—70.7n/a9 × در برابر سفیدپوستان
بریتانیا – آفریقایی‌های سیاه‌پوست—40.3n/a6 × در برابر سفیدپوستان
بریتانیا – جنوب‌آسیایی‌ها—11.3n/a1.5 ×
نیوزیلند – مائوری‌ها0.97 در برابر 0.32—n/a3 ×
استرالیا – بومیانِ مناطق دورافتاده1.7 در برابر 0.8—~22 ×

4 | چرا بروز ≠ شیوع است؟#

شیوع = بروز × میانگین سال‌های بیماری

Incidence تشخیص‌های جدید در هر سال را می‌شمارد.
Duration نشان می‌دهد فرد چه مدت زنده می‌ماند و معیارهای تشخیصی را داراست.
با ضرب این دو، به Prevalence می‌رسید؛ همان تصویری مقطعی که بیشتر منابع عمومی نقل می‌کنند.

عوامل اختصاصی جنسیت#

  1. شروع زودتر در مردان – اوج شروع ≈ 22 سالگی در برابر 26 سالگی در زنان1.
  2. مرگ‌ومیر زودرس بیشتر در مردان – سال‌های از‌دست‌رفته عمر ≈ 15.5 در برابر 119.
  3. اوج دومِ دیررس در زنان – موارد پس از یائسگی، شیوع در زنان را پس از 45سالگی افزایش می‌دهند10.

یک برآورد سرانگشتی:

مردان: 18/100,000 سال × 35 سال ≈ 0.63 %
زنان: 13/100,000 سال × 45 سال ≈ 0.59 %

به‌اندازه کافی نزدیک به برابری است.

5 | روش‌ها به زبان ساده#

  • بازه جست‌وجو: مقالات داوری‌شده و خروجی‌های WHO/GBD در فاصله 2000–2024.
  • معیار ورود: مطالعاتی با جمعیت پایه ≥ 50,000 نفر یا ثبت‌های ملی؛ چارچوب‌های تشخیصی DSM-III+، DSM-IV، DSM-5 یا ICD-10/11؛ و تفکیک صریح بر اساس جنسیت یا قومیت.
  • معیار حذف: نمونه‌های کوچک درمانگاهی، همگروه‌های در دسترس، یا مطالعاتی که اسکیزوفرنی را با روان‌پریشی‌های عضوی درهم آمیخته بودند، مگر آنکه این موارد از نظر تحلیلی جدا شده باشند.
  • اعداد گزارش‌شده: شیوع نقطه‌ای، شیوع دوره‌ای (12ماهه)، خطر بیماری‌زایی مادام‌العمر، یا بروز نخستین دوره. هرگاه چند برآورد وجود داشت، جدیدترین رقمِ باکیفیت انتخاب شد.
  • برچسب‌های قومی: اصطلاح‌شناسی نویسندگان حفظ شد (برای مثال، «کارائیبی‌های سیاه‌پوست»، «مائوری‌ها»). در موارد لازم، دسته‌ها هماهنگ‌سازی شدند (برای مثال، «سیاه‌پوست یا آفریقایی‌تبار آمریکایی» در سرشماری ایالات متحده).

6 | تفسیر و ملاحظات (بدون گمانه‌زنی)#

  • معیارهای تشخیصی: مطالعات جدید از DSM-III+، DSM-IV، DSM-5 یا ICD-10/11 استفاده می‌کنند. تغییرات نسبت جنسیتی که هنگام جایگزین‌شدن معیارهای قدیمی‌تر و سخت‌گیرانه‌تر با معیارهای کنونی مشاهده می‌شوند، به‌طور رسمی مستند شده‌اند11.
  • ثبت‌ها در برابر پیمایش‌ها: ثبت‌های کشورهای نوردیک فقط موارد درمان‌شده را پوشش می‌دهند؛ پیمایش‌های جامعه‌محور ممکن است بیماری درمان‌نشده را نیز شناسایی کنند.
  • وضعیت مهاجرت: چندین مطالعه اروپایی، خطر افزایش‌یافته را در مهاجران نسل اول و دوم، به‌ویژه افراد آفریقایی‌تبار، مشاهده کرده‌اند.
  • سوگیری مرگ‌ومیر: مرگ‌های اضافی بیشتر در مردان (و در برخی گروه‌های اقلیت) می‌تواند شیوع را در مقایسه با بروز کاهش دهد.
  • شکاف‌های داده‌ای: بسیاری از کشورهای کم‌درآمد تفکیک قومی قابل‌اعتمادی ندارند؛ بنابراین شیوع جهانی ناهمگونی درون‌کشوری را پنهان می‌کند.

پرسش‌های متداول#

پرسش 1. اگر بروز در مردان بیشتر است، آیا نباید شیوع در هر گروه سنی بیشتر باشد؟
پاسخ. نه، هنگامی که تفاوت‌های بقا در نظر گرفته شوند. شروع زودتر در مردان به موارد بیشتری در سال‌های ابتدایی زندگی می‌انجامد، اما مرگ‌ومیر زودرس بیشتر آنان و موارد اضافیِ شروع دیررس در زنان، در تصاویر مقطعیِ کل جمعیت تعادل ایجاد می‌کنند.

پرسش 2. آیا شکاف‌های قومی بزرگ در بریتانیا در جاهای دیگر نیز تکرار می‌شوند؟
پاسخ. بله، هرچند اندازه این تفاوت‌ها متفاوت است. ثبت‌های کشورهای اسکاندیناوی، همگروه‌های شهرداری‌های هلند و مطالعات کانادا، بروز اضافیِ 3–5 × را در مهاجران آفریقایی‌تبار یا کارائیبی‌تبار، در مقایسه با سفیدپوستان کشور میزبان، گزارش می‌کنند.

پرسش 3. آیا سوگیری تشخیصی می‌تواند رقم 9 × برای کارائیبی‌های سیاه‌پوست را توضیح دهد؟
پاسخ. مصاحبه‌های استانداردشده (SCID، برنامه‌های ارزیابی بالینی در روان‌پزشکی) حتی پس از کنترل طبقه‌بندی نادرست نیز افزایش ≥ 5 × را نشان می‌دهند. سوگیری نقش دارد، اما شکاف را از میان نمی‌برد.

پرسش 4. آیا نرخ‌های مربوط به تبار آسیایی واقعاً پایین‌ترند یا کمتر شناسایی می‌شوند؟
پاسخ. احتمالاً هر دو عامل مؤثرند. پیمایش‌های حوزه‌ایِ همه‌گیرشناختی بروز واقعی پایین‌تری را می‌یابند، اما الگوهای فرهنگیِ مراجعه برای دریافت کمک نیز می‌توانند تشخیص را به تأخیر بیندازند.

پرسش 5. آیا شکاف بروز میان دو جنس در گذر زمان کاهش یافته است؟
پاسخ. به‌طور معناداری نه. فراتحلیل‌های دهه 1990 تا 2020، نسبت‌های بروز مرد : زنِ پایدار، در حدود 1.3–1.5، را نشان می‌دهند.

8 | پانوشت‌ها#

9 | کتاب‌نامه کامل#

  1. Aleman, A., Kahn, R. S., & Selten, J.-P. (2003). Sex Differences in the Risk of Schizophrenia. Archives of General Psychiatry, 60(6), 565–571.
  2. Charlson, F. J. et al. (2018). Global Epidemiology and Burden of Schizophrenia. Psychological Medicine, 48(11), 1859–1870.
  3. GBD 2016 Schizophrenia Collaborators. (2018). Global, Regional, and National Burden of Schizophrenia. The Lancet Psychiatry, 5(12), 989–1023.
  4. Heffernan, E. B. et al. (2017). Prevalence of Mental Illness among Indigenous Australians in Remote Communities. Medical Journal of Australia, 207(4), 161–166.
  5. Hjorthøj, C., Stürup, A. E., McGrath, J. J., & Nordentoft, M. (2017). Years of Potential Life Lost and Life Expectancy in Schizophrenia. The Lancet Psychiatry, 4(4), 295–301.
  6. Kirkbride, J. B. et al. (2013). Incidence of Schizophrenia and Other Psychoses in England, 1950–2009. British Journal of Psychiatry, 202(1), 64–71.
  7. Pedersen, C. B. et al. (2014). Nationwide Lifetime Risk of Mental Disorders in Denmark. JAMA Psychiatry, 71(6), 573–581.
  8. Riecher-Rössler, A. (2016). Late Onset Schizophrenia—What Is Unique? Current Opinion in Psychiatry, 29(3), 201–205.
  9. Selten, J.-P., & Cantor-Graae, E. (2005). Social Defeat: Risk Factor for Schizophrenia? British Journal of Psychiatry, 187, 101–102.
  10. Durie, M. (2004). Māori Health and Mental Health. New Zealand Medical Journal, 117(1199), U1091.
  11. Bresnahan, M. et al. (2021). Race and Ethnicity in the Incidence of Psychotic Disorders. Psychiatry Research, 295, 113627.

  1. Aleman, A., Kahn, R. S., & Selten, J.-P. «Sex Differences in the Risk of Schizophrenia.» Arch Gen Psychiatry 60 (2003): 565–571. ↩︎ ↩︎

  2. GBD 2016 Schizophrenia Collaborators. «Global, Regional, and National Burden of Schizophrenia.» Lancet Psychiatry 5 (2018): 989–1023. ↩︎

  3. Pedersen, C. B. et al. «Nationwide Lifetime Risk of Mental Disorders in Denmark.» JAMA Psychiatry 71 (2014): 573–581. ↩︎

  4. Charlson, F. J. et al. «Global Epidemiology and Burden of Schizophrenia.» Psychol Med 48 (2018): 1859–1870. ↩︎

  5. Kirkbride, J. B. et al. «Incidence of Schizophrenia and Other Psychoses in England, 1950–2009.» Br J Psychiatry 202 (2013): 64–71. ↩︎

  6. Bresnahan, M. et al. «Race and Ethnicity in the Incidence of Psychotic Disorders.» Psychiatry Res 295 (2021): 113627. ↩︎

  7. Durie, M. «Māori Health and Mental Health.» NZ Med J 117 (2004): U1091. ↩︎

  8. Heffernan, E. B. et al. «Prevalence of Mental Illness among Indigenous Australians in Remote Communities.» Med J Aust 207 (2017): 161–166. ↩︎

  9. Hjorthøj, C. et al. «Years of Potential Life Lost and Life Expectancy in Schizophrenia.» Lancet Psychiatry 4 (2017): 295–301. ↩︎

  10. Riecher-Rössler, A. «Late Onset Schizophrenia—What Is Unique?» Curr Opin Psychiatry 29 (2016): 201–205. ↩︎

  11. Castle, D. J. et al. «Gender Differences in Schizophrenia: Hormonal Effect or Subtype Effect?» Acta Psychiatr Scand 97 (1998): 17–24. ↩︎